Trạm sạc xe điện phải tương thích kỹ thuật, nhưng không bắt buộc mô hình dùng chung

Bộ Công Thương đã đưa ra những giải thích cụ thể liên quan đến việc áp dụng Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về hạ tầng sạc xe điện vừa được ban hành, giúp làm rõ định hướng kỹ thuật cũng như mô hình vận hành của các doanh nghiệp trong thời gian tới.

Yêu cầu kỹ thuật là cốt lõi, không bắt buộc mô hình dùng chung

Thông tin chi tiết về Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia đối với trụ sạc và trạm sạc xe điện ban hành kèm Thông tư 61 đã được đại diện Cục Công nghiệp công bố tại kỳ họp báo quý III của Bộ Công Thương. Văn bản pháp lý này sẽ đi vào hiệu lực kể từ ngày 1/7/2027.

Theo định hướng ban hành, quy chuẩn tập trung giải quyết năm mục tiêu then chốt, bao gồm bảo đảm an toàn, tính tương thích, sự minh bạch đối với người tiêu dùng, bảo vệ hệ thống điện lưới và hướng đến hạ tầng sạc thông minh. Trong số này, yếu tố an toàn - bao gồm an toàn điện, phòng cháy chữa cháy, an toàn cho phương tiện và người vận hành được đặt lên hàng đầu.

Đáng chú ý, cơ quan quản lý xác định quy chuẩn chủ yếu thiết lập các tiêu chuẩn kỹ thuật thuần túy. Việc lựa chọn hình thức kinh doanh hay khai thác trạm sạc hoàn toàn dựa trên định hướng chiến lược của từng nhà đầu tư. Cơ chế chia sẻ hạ tầng sạc giữa các thương hiệu sẽ do đơn vị vận hành và người sử dụng tự thỏa thuận. Do đó, quy định mới không bắt buộc doanh nghiệp sở hữu trạm sạc phải mở cửa cho toàn bộ các dòng xe thuộc thương hiệu khác sử dụng.

Phạm vi áp dụng và tiêu chuẩn kỹ thuật chi tiết

Bộ quy chuẩn mới bao hàm các yêu cầu về mặt kỹ thuật lẫn quản lý đối với thiết bị sạc, hệ thống cấp - phân phối điện, đầu nối, vị trí lắp đặt, an toàn điện, hệ thống điều khiển cùng quy trình vận hành khai thác. Các quy định này áp dụng bắt buộc đối với hệ thống trạm sạc được thi công tại khu vực công cộng, điểm trông giữ xe tập trung, trạm dừng nghỉ và những khu vực có chức năng tương tự.

Đối tượng phục vụ của hạ tầng sạc bao gồm các phương tiện giao thông đường bộ chạy điện như: ô tô thuần điện (BEV), ô tô hybrid sạc ngoài (PHEV) cùng các loại xe điện có trang bị hệ thống lưu trữ năng lượng tái tạo. Quy chuẩn quy định giới hạn điện áp cấp danh định lên tới 1.000V đối với dòng điện xoay chiều (AC) hoặc 1.500V đối với dòng điện một chiều (DC), với điện áp đầu ra tương ứng.

Các bên liên quan bao gồm tổ chức, cá nhân sản xuất, nhập khẩu, lắp ráp, phân phối trụ sạc, cũng như các chủ đầu tư, đơn vị thiết kế, thi công và quản lý vận hành đều thuộc diện điều chỉnh của Thông tư. Về mặt kỹ thuật, trạm sạc phải bảo đảm khả năng kết nối dùng chung dựa trên sự phù hợp về loại đầu nối, chế độ sạc, dải điện áp, dòng điện và các tính năng giao tiếp an toàn. Các loại trụ sạc AC, DC hoặc kết hợp cả hai phải đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn về tương thích điện từ, bảo vệ quá tải, chống giật, ngắn mạch và hướng dẫn sử dụng rõ ràng.

Bức tranh hạ tầng trạm sạc xe điện tại Việt Nam

Hạ tầng trạm sạc xe điện trong nước hiện ghi nhận sự đầu tư quy mô lớn từ công ty V-Green. Đơn vị này đã triển khai hơn 150.000 cổng sạc phân bố tại 34 tỉnh, thành phố và hướng tới mục tiêu đạt 500.000 cổng sạc trong tương lai gần, cung cấp giải pháp sạc tại nhà lẫn công cộng chủ yếu cho các mẫu xe VinFast.

Song song đó, nhiều hãng ô tô đang kinh doanh xe điện tại Việt Nam như: Porsche, BYD, Geely, Lynk & Co, Omoda & Jaecoo, Lotus hay TMT EGreen cũng đã thiết lập hệ thống trạm sạc riêng tại các đại lý chính hãng, dù số lượng điểm sạc vẫn còn ở mức khiêm tốn.

Ngoài ra, thị trường còn xuất hiện sự tham gia của nhiều doanh nghiệp độc lập phát triển mạng lưới trạm sạc đa thương hiệu, hỗ trợ chuẩn sạc chung cho nhiều hãng xe khác nhau như EV One, Evercharge, Charge+, Tasco Smart Charge, Ford Việt Nam, ESKY, Rabbit EVC, ChargeLink, NovaCharge và EBOOST.

Trong bối cảnh số lượng xe điện và nhu cầu sạc ngày càng tăng, khả năng tương thích giữa các hệ thống là một trong những vấn đề quan trọng đối với người sử dụng. Tuy nhiên, quy chuẩn kỹ thuật và mô hình kinh doanh là hai vấn đề khác nhau: quy chuẩn đặt ra yêu cầu về an toàn, kết nối và vận hành, còn việc mở rộng quyền tiếp cận trạm sạc vẫn phụ thuộc vào chính sách của đơn vị đầu tư, khai thác.

Thông tư 61/2026/TT-BCT dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/7/2027, tạo cơ sở để các đơn vị tham gia thị trường chuẩn bị thiết bị và hạ tầng đáp ứng yêu cầu kỹ thuật mới.

TH (Otoxemay)